Жедел коронарлық синдром: белгілері, себебі және емі

Жедел коронарлық синдром – бұл жүрекке қан ағымының кенеттен төмендеуімен байланысты бірқатар жағдайларды сипаттау үшін қолданылатын термин.
Осындай жағдайлардың бірі – жүрек соғысы (миокард инфарктісі) – жасуша өлімі жүрек тінінің зақымдануына немесе жойылуына әкеледі, қан ағымының төмендеуі жүрегіңіздің жұмысын өзгертеді және инфаркт қаупінің жоғары белгісі болып табылады. Жедел коронарлы синдром – жедел диагностика мен емдеуді қажет ететін медициналық шұғыл жағдай.
Жедел коронарлық синдромның белгілері
Жедел коронарлық синдромның белгілеріне мыналар жатады:
 Кеудедегі ауырсыну (angina) немесе кеудедегі ыңғайсыздық, жиі ауырсыну, қысым, қысу немесе жану сезімі ретінде сипатталады
 Кеудеден иыққа, қолға, іштің жоғарғы бөлігіне, арқаға, мойынға немесе жаққа таралатын ауырсыну
 Жүрек айнуы немесе құсу
 Ас қорытудың бұзылуы
 Ентігу (dyspnea)
 Кенеттен, қатты терлеу (diaphoresis)
 Бас айналу, бас айналу немесе естен тану
 Ерекше немесе түсініксіз шаршау
 Мазасыздық немесе қорқыныш сезімі
.
Жедел коронарлық синдром – бұл шұғыл жағдайда жедел медициналық көмекті қажет етеді. Кеудедегі ауырсыну немесе ыңғайсыздық өмірге қауіп төндіретін кез келген ауыр аурудың белгісі.
Жедел коронарлық синдромның себептері
Жедел коронарлық синдром әдетте жүрек бұлшық еттеріне оттегі мен қоректік заттарды жеткізетін коронарлық артериялардың, қан тамырларының қабырғаларында және қабырғаларында майлы шөгінділердің (бляшкалардың) жиналуынан туындайды. Бляшка шөгіндісі жарылғанда немесе бөлінгенде қан ұйығышы пайда болады. Бұл тромб жүрек бұлшық еттеріне қан ағымын тоқтатады. Жасушаларды оттегімен қамтамасыз ету тым төмен болған кезде жүрек бұлшық еттерінің жасушалары өлуі мүмкін. Жасушалардың өлімі – бұлшық ет тіндерінің зақымдануы – (яғни миокард инфарктісі).
Тәуекел факторлары (риск )
Жедел коронарлық синдромның қауіпті факторлары жүрек ауруларының басқа түрлерінің қауіп факторларымен бірдей. Жедел коронарлық синдромның қауіп факторларына мыналар жатады:
 Қартаю
 Жоғарғы қан қысымы
 Жоғары қандағы холестерин
 Темекі шегу
 Дене белсенділігінің болмауы
 Дұрыс емес диета
 Семіздік немесе артық салмақ
 Қант диабеті
 Кеуде ауруы, жүрек ауруы немесе инсульттің отбасылық тарихы
 Жүктілік кезіндегі жоғары қан қысымы, преэклампсия немесе қант диабеті тарихы

Жедел коронарлық синдромның диагностикасы
Егер сізде жедел коронарлық синдромға байланысты белгілер болса, Сізге жедел жәрдем дәрігері бірнеше сынақтарды тағайындауы мүмкін. Дәрігер немесе фельдшер,Сізге симптомдарыңыз немесе медициналық тарихыңыз туралы сұрақтар симптомдардың сипаттамасына байланысты сұрақтарға нақты жауап беруге дайын болыңыз.
• ауру белгілер қашан пайда болды ?
 Симптомдар қанша уақытқа созылды?
 Қазіргі уақытта сізде қандай белгілер бар?
 Ауырсынуды қалай сипаттар едіңіз?
 Ауырсыну қай жерде орналасқан?
 Ауырсынудың ауырлығын қалай бағалайсыз?
 Симптомдарды нашарлататын немесе азайтатын нәрсе бар ма?
Сонымен қатар теріңізге бекітілген электродтар көмегімен жүрегіңіздегі электрлік белсенділікті өлшеу мақсатында Электрокардиограмма (ЭКГ) түсіріледі. Қалыпты немесе тұрақты емес импульстар жүрекке оттегінің жетіспеушілігіне байланысты жүрегіңіздің дұрыс жұмыс істемейтінін білдіруі мүмкін. Электрлік сигналдардағы кейбір үлгілер бітелудің жалпы орнын көрсетуі мүмкін.
Жағдайыңыз туралы көбірек білу, симптомдардың басқа себептерін жоққа шығару немесе дәрігерге диагнозыңыз бен емдеуіңізді жекелендіруге көмектесу үшін, ауруханада басқа да қосымша, күрделі сынақтар жүргізіледі.
Жедел коронарлық синдромды емдеу
Жедел коронарлық синдромды емдеудің тікелей мақсаттары:
 Ауырсынуды және күйзелісті жеңілту;
 Қан ағынын жақсарту;
 Жүректің жұмысын мүмкіндігінше тез қалпына келтіру;
Ұзақ мерзімді емдеу мақсаттары – жалпы жүрек қызметін жақсарту, қауіп факторларын басқару және инфаркт қаупін азайту. Осы мақсаттарға жету үшін препараттар мен хирургиялық процедуралардың комбинациясы қолданылуы мүмкін.
Дәрі-дәрмектер
Диагнозыңызға байланысты шұғыл немесе тұрақты көмекке арналған дәрі-дәрмектер (немесе екеуі де) мыналарды қамтуы мүмкін:
 Тромболитиктер (қан ұйығыштары) артерияны бітеп тастайтын қан ұйығышын ерітуге көмектеседі.
 Нитроглицерин қан тамырларын уақытша кеңейту арқылы қан ағымын жақсартады.
 Антиагрепараттар қан ұйығыштарының пайда болуын болдырмауға көмектеседі және аспирин, клопидогрел (Плавикс), прасугрел (Эффиент) және басқа да препараттарды қамтиды.
 Бета-блокаторлар жүрек бұлшықеттерін босаңсуға және жүрек соғу жылдамдығын бәсеңдетуге көмектеседі. Бұл препараттар жүрекке сұранысты төмендетеді және қан қысымын төмендетеді.
Дәрігер жүрек бұлшықеттеріне қан ағымын қалпына келтіру үшін, асқыну жағдайларында келесі процедуралардың бірін ұсынуы мүмкін:
 Ангиопластика және стенттеу. Бұл процедурада дәрігер сіздің артерияңыздың бітеліп қалған немесе тарылған бөлігіне ұзын, кішкентай түтік (катетер) енгізеді. Тартылған аймаққа катетер арқылы сөнген баллоны бар сым өткізіледі. Содан кейін баллон үрленіп, артерия қабырғаларына бляшка шөгінділерін қысу арқылы артерияны ашады. Артерияны ашық ұстауға көмектесу үшін әдетте артерияда торлы түтік (стент) қалады.
 Коронарлық шунттау операциясы. Бұл процедура арқылы хирург сіздің денеңіздің басқа бөлігінен қан тамырларының бір бөлігін (трансплантат) алады және бітеліп қалған коронарлық артерияны айналып өтетін (айналайтын) қанның жаңа жолын жасайды.

Өмір салты және үйдегі дәрі-дәрмектер
Жүректің салауатты өмір салтын өзгерту инфаркттың алдын алудың маңызды бөлігі болып табылады. Ұсыныстарға мыналар жатады:
 Темекі шегуге болмайды. Егер сіз темекі шегетін болсаңыз, оны тастау керек. Темекі шегуден бас тартуға көмек қажет болса, дәрігеріңізбен сөйлесіңіз. Сондай-ақ темекі шегуден аулақ болыңыз.
 Жүрекке пайдалы диетаны ұстаныңыз. Диетаны көп жемістер мен көкөністерді, тұтас дәнді дақылдарды, сондай-ақ майы аз сүт өнімдері мен майсыз еттерді қалыпты мөлшерде жеңіз.
 Физикалық белсенді. Тұрақты жаттығулар жасаңыз және физикалық белсенді болыңыз. Егер сіз үнемі жаттығу жасамасаңыз, сау және қауіпсіз режимді бастау үшін ең жақсы жаттығу туралы дәрігеріңізден кеңес алыңыз.
 Холестеринді тексеріңіз. Дәрігердің кеңсесінде қандағы холестерин деңгейін үнемі тексеріп отырыңыз. Майы жоғары, холестерині жоғары ет пен сүттен аулақ болыңыз. Егер дәрігер статинді немесе басқа холестеринді төмендететін дәрілерді тағайындаған болса, оны дәрігердің нұсқауы бойынша күнделікті қабылдаңыз.
 Қан қысымыңызды бақылаңыз. Дәрігердің ұсынысы бойынша қан қысымыңызды үнемі тексеріп отырыңыз. Ұсынылғандай қан қысымына қарсы дәрі қабылдаңыз.
 Салауатты салмақты сақтаңыз. Артық салмақ жүректі ауырлатады және жоғары холестерин, жоғары қан қысымы, қант диабеті, жүрек ауруы және басқа да жағдайларға ықпал етуі мүмкін.
 Стресті басқарыңыз. Жүрек соғысының қаупін азайту үшін күнделікті әрекеттеріңізде стрессті азайтыңыз. Жұмыс әдеттеріңізді қайта қарастырыңыз және өміріңіздегі стресстік оқиғаларды азайтудың немесе жеңудің пайдалы жолдарын табыңыз. Егер сізге стрессті басқаруға көмек қажет болса, дәрігеріңізбен немесе психикалық денсаулық сақтау маманының кеңесін алыңыз.
 Алкогольді қалыпты мөлшерде ішіңіз. Алкогольді ішу қан қысымын арттырады.
Егер сізде кенет кеуде ауыруы немесе жедел коронарлық синдромның басқа белгілері болса, дереу жедел жәрдем шақырыңыз немесе жедел телефон нөміріне қоңырау шалыңыз.

                               Ардақ  Нуралиева